over haar nieuwe book ‘het zuchten van bomen’
Natuur is in het Westen vaak iets waar we naartoe gaan. Voor rust. Voor frisse lucht. Voor een wandeling zonder notificaties. Maar wat als natuur niet alleen een decor is voor ons leven, maar ook een gesprekspartner? Wat als bomen, wind en water niet simpelweg ‘omgeving’ zijn, maar iets van een eigen aanwezigheid hebben?
Precies dat soort vragen roept het nieuwe boek Het Zuchten van Bomen van Roanne van Voorst op. En dat maakt dit boek ook zo interessant voor Dutch Future Society. Als voormalig voorzitter van onze vereniging beweegt Roanne zich al jaren op het snijvlak van antropologie, verbeelding en toekomstdenken. In haar werk kijkt ze niet alleen naar wat mensen doen, maar ook naar de diepere overtuigingen die daaronder liggen: hoe we samenleven, waar we ons thuis voelen, en wat we eigenlijk zijn kwijtgeraakt in een wereld die steeds voller, sneller en afstandelijker lijkt te worden.
In dit interview spreken we haar over de oorsprong van het boek, over de maatschappelijke laag eronder en over een schrijfproces dat bijna net zo wonderlijk klinkt als het verhaal zelf. Het gaat over klimaat en boskap, zeker. Maar ook over rouw, eenzaamheid en het stille verlangen naar verbinding, met elkaar, en met iets dat groter is dan wijzelf. Misschien is dat ook precies waarom dit gesprek blijft hangen: omdat het niet alleen over de toekomst van natuur gaat, maar ook over de toekomst van onze relatie ermee.
Hoe ben je op het idee van dit boek gekomen?
Als antropoloog deed ik al zo’n vijftien jaar onderzoek onder groepen mensen voor wie een diep-gevoelde verbinding met de natuur, veel gewoner is dan voor veel mensen in het Westen. De Inuit in Groenland communiceren met de wind en het zeewater tijdens het jagen; voor hen zijn dat levende entiteiten – wezens met een eigen wil. Indigenous mensen in de Amazone lieten me enkele jaren geleden zien hoe zij kunnen verstaan wat de planten, de vogels hun vertellen. Hier in het Westen leven we vaak met meer afstand van de natuur, maar we staan er ook niet zo ver vanaf als vaak wordt gesuggereerd: heel veel mensen voelen zich kalm als ze in een bos lopen, of zoeken het strand of de hei op als ze zich verdrietig voelen – ‘iets’ troost ze dan. In deze roman onderzoek ik of het mogelijk is om beter te worden in het leren verstaan van de natuur, en wat er zou kunnen gebeuren, als we dat doen.
Wat is de maatschappelijke relevantie van het boek?
Een belangrijke verhaallijn in het boek gaat over actuele thema’s: klimaatverandering, boskap, de rechtszaken die steeds vaker gevoerd worden en waarin rivieren of bossen worden verdedigd door ze rechten te geven. Maar daaronder speelt een dieper thema, van eenzaamheid – het eenzame gevoel dat je kan overvallen als je in een drukke stad woont maar eigenlijk verlangt naar rust, de eenzaamheid van moeders met jonge kinderen, en de rouw waar je doorheengaat als een van je ouders overlijdt, en je je daardoor ontheemd, ontworteld voelt.
Hoe verliep je schrijfproces?
Dat was magisch; dit is mijn negende boek, maar ik maakte nooit eerder mee dat het volledige verhaal me van kop tot staart volledig binnenviel. Dat was tijdens een wandelvakantie tussen heel oude bomen – ik vind het leuk om te geloven dat zij me het verhaal influisterden. De maanden erna hoefde ik eigenlijk alleen nog maar de details in te vullen. En tijdens het schrijven besloot ik een schrijfhuis te kopen tussen oeroude bomen; een beter uitzicht kon ik me niet wensen!
Wat is de boodschap die je wilt overbrengen?
Het Zuchten van Bomen stelt twee vragen: de eerste gaat over ons leven samen met de natuur – hoe kunnen we intiemer samenleven, hoe kunnen we beter begrijpen wat niet-menselijke wezens ons willen vertellen? De tweede vraag die ik mezelf en de lezer stel, is wat er gebeurt als we sterven – als we onze fysieke vorm kwijtraken, waar blijven wíj dan? In het geval van de boom, die een van mijn hoofdpersonages is, stopt het leven in elk geval niet…
Ben je na het lezen benieuwd naar Het Zuchten van Bomen? Je kunt het boek hier bekijken en bestellen: Het Zuchten van Bomen.